e-PYS Ortamında Proje Hazırlama Süreçleri ve openBIM Standartları: Sarissa Akademi Yeni Eğitim Programı

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan ve 12. Kalkınma Planı’nın "İnşaat Ekosisteminde Dijitalleşme" hedefleri doğrultusunda şekillenen yeni mevzuat çalışması, mimarlık ve mühendislik projelerinin onay mekanizmalarında yapısal bir dönüşümü başlatmaktadır. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği kapsamında yürürlüğe girmesi öngörülen "Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Dijital Olarak Hazırlanması ve Elektronik Ortamda Teslimi ve Yönetilmesi Hakkında Yönetmelik" taslağı, yapı ruhsatı süreçlerinin tamamen Elektronik Proje Yönetim Sistemi (e-PYS) üzerinden yürütülmesini yasal bir zorunluluk haline getirecektir.

Bu yeni dijital ekosistem, geleneksel iki boyutlu (2B) çizim standartlarından üç boyutlu (3B) Yapı Bilgi Modellemesi (BIM) teslimlerine kadar uzanan süreçte katı teknik, metodolojik ve idari kurallar içermektedir. Yapı üretim sürecinin tasarım, onay, planlama ve uygulama aşamalarını optimize etmeyi amaçlayan bu mevzuat, multidisipliner bir bilgi yönetimi standardını zorunlu kılmaktadır. Sarissa Dijital Mimari Akademi olarak, sektör profesyonellerini, proje yöneticilerini ve tasarım ofislerini bu yasal ve teknik dönüşüme hazırlamak amacıyla "e-PYS Uyumlu Proje Planlama, Proje Yönetimi ve openBIM Standartları Eğitimi" programımızı yakında faaliyete geçiriyoruz.

e-PYS Taslak Yönetmeliğinin Teknik ve Metodolojik Kapsamı

Mevzuat taslağı ve ekleri detaylı olarak incelendiğinde, e-PYS platformunun veriyi standardize eden otomatize bir kontrol ve arşivleme yapısına sahip olduğu görülmektedir. Bu bağlamda, sistem üzerinden gerçekleştirilecek ruhsat onay süreçlerinde uygunluk aranacak temel teknik parametreler şu başlıklar altında toplanmaktadır:

1. CAD Ortamında Standartlaşma ve Katman Yapısı (Ek-4)

Geleneksel 2B CAD teslimlerinde veri bütünlüğünü sağlamak amacıyla katı kurallar getirilmiştir. Bu doğrultuda;

• Katman (layer), sembol, blok, obje ve malzeme isimlendirmelerinde kesinlikle büyük harf kullanılacak ve “Ç, Ğ, İ, Ö, Ş, Ü” gibi Türkçe karakterlere yer verilmeyecektir. Bilgi alanları boşluk bırakılmaksızın yalnızca tire (-) işareti ile ayrılacaktır.

• Tasarım elemanlarının derinlik ve konum hiyerarşisini belirtmek üzere, uzaklığa bağlı olarak katman isimlerinin sonuna 1 (en yakın) ile 4 (en uzak) arasında yakınlık ölçeği sıra numarası eklenmesi gerekmektedir. Tarama elemanları ise ilgili katman adının sonuna "-T" ibaresi eklenerek münferit bir katmanda taranacaktır.

• Pafta yapısı ve boyutlandırılmasında A4 sayfa boyutu ve katları esas alınacak, aynı dosya içerisinde yan yana yerleştirilmiş çoklu pafta düzenlerine (layout) izin verilmeyecektir. Her bir pafta, kendi isimlendirme koduyla uyumlu tekil bir dosya olarak PDF ve DXF formatında teslim edilecektir.

2.openBIM Standartları ve Zorunlu openBIM (IFC) Sınıfları (Ek-5 ve Ek-6)

3B sayısal yapı modellerinin TS ISO 19650-1 ve 19650-2 bilgi yönetimi standartlarına uygun olarak kurgulanması ve TS EN ISO 16739-1 uyumlu IFC formatında düzenlenmesi şart koşulmaktadır . e-PYS veri tabanına aktarılacak modellerde üst sınıflar veya şemada karşılığı tanımlanmamış nesne vekilleri (IfcProxy) kullanılamaz; elemanlar doğrudan ait oldukları alt sınıflar altında teslim edilmelidir.

• Yapı Elemanı İsimlendirme Şablonu: Model içerisindeki nesneler Disiplin-KategoriKodu-Açıklama (Örn: MM-DVR-Duvar_20cm) formatında tanımlanacaktır. Disiplin kodları (Mimari: MM, Statik: ST, Mekanik: MK, Elektrik: EE vb.) ve kategori kısaltmaları Bakanlık listesiyle tam uyumlu olmalıdır.

• Zorunlu "Z" Öznitelikleri (Property Sets): e-PYS şeması dahilindeki her IFC sınıfı için veri tabanına işlenmesi zorunlu (Z) kılınan parametreler mevcuttur. Örneğin; IfcBeam (Kiriş) veya IfcColumn (Kolon) sınıflarında Yangın Dayanım Sınıfı (FireRating), Yük Taşıyıcı Bilgisi (LoadBearing) ve Malzeme-Dayanım ilişkisi (Malzemeİsmi_Dayanım formatında, Örn: Beton_C25) zorunlu öznitelikler arasında yer almaktadır.

3. Mahal ve Mekânsal Bölge Yapılandırması (Ek-3)

Proje setlerindeki tüm mahaller (IfcSpace), kat, fonksiyon ve sıra numarası kriterleri doğrultusunda, boşluk bırakılmaksızın tire (-) işaretiyle ayrılan Kat-Bölüm/Fonksiyon-Sıra Numarası şablonuna göre saat yönünde numaralandırılacaktır. Zemin kaplaması (FloorCovering), duvar kaplaması (WallCovering), tavan kaplaması (CeilingCovering) ve bu katmanların net kalınlık verileri model üzerinde tanımlanması zorunlu (Z) kılınan meta-verilerdir.

4. Proje Aşamaları, Proje Yönetimi ve Asgari LOD Seviyeleri (Ek-7 ve Ek-8)

BIM modelinde projeye ve aktörlere ait kurumsal tanımlamalar IfcProject, IfcPerson, IfcOrganization ve IfcActorRole sınıfları üzerinden standardize edilmiştir. Sistem, proje yaşam döngüsündeki aşamaları ve bunlara karşılık gelen asgari Gelişim Seviyelerini (LOD) net bir matrise bağlamaktadır:

• Avan Proje / Ön Tasarım Aşaması: Asgari LOD 200 gelişim seviyesinde, yaklaşık boyut ve hacim verileriyle kurgulanır.

• Kesin Proje ve Uygulama Tasarımı Aşaması: e-PYS üzerinden resmi ruhsat başvurusuna esas teşkil edecek bu aşamalarda asgari LOD 300 seviyesi zorunludur. Elemanlar şekil, boyut, koordinat ve parametrik öznitelikler açısından net olarak tanımlanmalıdır.

• Teslim Kabul Aşaması (Yapıldı / As-Built Projesi): Tesisin geçici kabulüne esas son gerçek durumunu gösteren, ana birleşim elemanlarının da modellendiği LOD 300 - LOD 350 seviyesini kapsamaktadır.

Sarissa Akademi "e-PYS Uyumlu Proje Planlama ve Proje Yönetimi" Eğitim Modülleri

Mevzuat standartlarının operasyonel düzlemde hata payı barındırmayan yapısı, tasarım ve inşaat süreçlerinde bilgi odaklı entegre proje yönetimini zorunlu kılmaktadır. Bu doğrultuda hazırlanan uzmanlık programımız, yalnızca yazılım eğitimlerini değil, projelerin yasal, idari ve teknik planlama süreçlerini bütüncül bir yaklaşımla ele almaktadır.

Eğitim programımız 4 ana modül üzerinden kurgulanmıştır:

Modül 1: Stratejik Proje Planlama ve e-PYS Mevzuat Yönetimi

• Yasal Dayanaklar ve Süreç Zamanlaması: Yönetmeliğin idari işleyişi, müelliflerin hukuki sorumlulukları ve e-PYS onay akış şemaları.

• BIM Uygulama Planı (BEP) Entegrasyonu: Ofis içi iş akışlarının ve teslim takvimlerinin, e-PYS'nin Gelişim Seviyesi (LOD) ve Bilgi İhtiyacı Seviyesi (LOIN) kriterlerine göre zamanlanması ve planlanması.

Modül 2: CAD Ortamında Veri Yönetimi ve Standartizasyon (2B)

• Kurumsal Şablon (Template) Tasarımı: Yönetmeliğin Ek-4 parametrelerine tam uyumlu, Türkçe karakter barındırmayan akıllı katman yapılarının oluşturulması.

• Otomatize Alan ve Emsal Hesapları: Değişen plan çizgileriyle dinamik olarak senkronize olan, idarelerin talep ettiği emsal (EMSL) tablolarının kurgulanması ve pafta düzenleme prosedürleri.

Modül 3: openBIM Bilgi Yönetimi ve IFC Şeması (3B)

• Revit ve openBIM İş Akışları: Autodesk Revit ortamında modellenen yapı elemanlarının, veri kaybı yaşanmaksızın TS EN ISO 16739-1 uyumlu IFC formatına dönüştürülmesi.

• Parametrik Veri Gömme (Property Mapping): Model nesnelerine e-PYS tarafından talep edilen zorunlu "Z" parametre setlerinin (Pset_BeamCommon, Pset_WallCommon vb.) ve Bakanlık Birim Fiyat Poz Numaralarının (PozNo) eksiksiz entegrasyonu.

• Mekânsal Doğrulama: IfcSpace nesnelerinin yasal isimlendirme formatında kurgulanması, kaplama malzemesi özniteliklerinin veri tabanına işlenmesi.

Modül 4: Proje Denetimi ve Ek-9 Model Kalite Kontrol Süreçleri

• Coğrafi Koordinat ve Datum Entegrasyonu: Modelin Türkiye Ulusal Temel GPS Ağı ITRF96 $3^{\circ}$ koordinat sisteminde doğru konumlandırılması, IfcProjectedCRS ve IfcMapConversion verilerinin işlenmesi.

• Sistem Öncesi Denetim (Audit): Projenin e-PYS sistemine yüklenmesinden önce yinelenen elemanların temizlenmesi, çakışma kontrolleri ve model-CAD uyumluluğunun Ek-9 kalite formu standartlarında test edilmesi.

Profesyonel Yetkinlik ve Sektörel Gelecek

Yasal yürürlük tarihi itibarıyla, e-PYS kriterlerine uyum sağlayamayan projelerin onay süreçlerinde yaşanacak aksamalar, inşaat yatırım takvimlerinde öngörülemeyen finansal kayıplara neden olabilecektir. Projelerini Bakanlık bilişim altyapısının kabul edeceği standartlarda yöneten ve planlayan mimarlar, mühendisler ve proje koordinatörleri, sektörün dijital dönüşümünde belirleyici rol oynayacaklardır.

Sarissa Dijital Mimari Akademi tarafından titizlikle hazırlanan ve openBIM metodolojisini ulusal mevzuat ile birleştiren e-PYS Uyumlu Proje Planlama ve Proje Yönetimi Uzmanlık Programı, çok yakında eğitim takvimindeki yerini alacaktır. Ders programı, kontenjan detayları ve ön kayıt süreci hakkında bilgi edinmek, erken kayıt avantajlarından yararlanmak için bekleme listemize şimdiden dahil olabilirsiniz. Sektörel standartların geleceğini Sarissa Akademi ile profesyonel bir zeminde karşılayın.